Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Halina Pajka

Halina Pajka

Mistrzyni małej i dużej formy

Jest córką znanej wycinankarki Stanisławy Prusaczyk i to właśnie z rodzinnego domu wyniosła swoje twórcze umiejętności. Ojciec, Stanisław Prusaczyk, był jednym z założycieli Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i...

Magdalena Papakul

Magdalena Papakul

Mistrzowski warsztat tkacki

W rodzinie Magdaleny Papakul tkają obecnie przedstawicielki czterech pokoleń - jej mama Irena Skorupska, trzy siostry, cztery córki oraz wnuczki. Dla Pani Magdy tkactwo to i pasja, i zawód. Jest bardzo oddana temu, co...

Irena Skorupska

Irena Skorupska

Tkactwo – sposób na życie

Trochę przez przypadek tkactwo okazało się sposobem na życie Pani Ireny Skorupskiej. W rodzinie tkał od dziecka jej mąż i teściowa, a także matka - Katarzyna Borowska. Kiedy jej mąż zmęczył się już wykonywaniem tkanin, a ...

Czesława Kaczyńska

Czesława Kaczyńska

Kurpiowska kobieta sukcesu

Tworzy wycinanki, pisze wiersze, śpiewa, działa w samorządzie, kieruje stowarzyszeniem, piecze, gotuje, prowadzi warsztaty… Mówią tu o niej „kurpiowska ikona”, „kobieta sukcesu”, „kobieta instytucja”. Charyzmatyczna,...

Elżbieta Prusaczyk

Elżbieta Prusaczyk

Siła kurpiowskich wzorów

Do Tatar w gminie Kadzidło przyjechała z Kaszub do męża i tak została na całe dalsze życie. Dziś, po 30 latach „kurpiowskiego” stażu, Pani Elżbieta Prusaczyk czuje się bardziej stąd niż ze swoich rodzinnych stron. Taka...

Małgorzata Pepłowska

Małgorzata Pepłowska

Dla laika, który nie zna techniki tkackiej, utkanie takiego precyzyjnie wyliczonego dywanu wydaje się arcytrudne. Dla Pani Małgorzaty Pepłowskiej, mistrzyni w tej dziedzinie, jest to zadanie proste: wylicza nitki osnowy według wzoru, który ma w głowie, a potem...

Barbara Wieczorek

Barbara Wieczorek

Wszystko, co wykonuje Pani Barbara Wieczorek, charakteryzuje się określonymi schematami działania i mnóstwem poświęconego na to czasu. Aby tkanina do wykonania kwiatów była odpowiednio sztywna, musi być wykrochmalona oraz wyprasowana. I tak np. z nylonu powstają maki,...