Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Halina Pajka

Halina Pajka

Mistrzyni małej i dużej formy

Jest córką znanej wycinankarki Stanisławy Prusaczyk i to właśnie z rodzinnego domu wyniosła swoje twórcze umiejętności. Ojciec, Stanisław Prusaczyk, był jednym z założycieli Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i...

Czesława Gałązka

Czesława Gałązka

Pochwała pracowitości

Z wzorów jej autorstwa można byłoby śmiało zaprojektować oryginalną, misterną sukienkę ślubną. Dzierga i haftuje nie tylko tradycyjne wzory, ale np. torby czy kapelusze. Na jedno ze swoich zamówień zużyła 11 kilometrów nici. ...

Halina Witkowska

Halina Witkowska

Wyznacza wzorce

Pani Halina to człowiek-orkiestra. Wykonuje wyroby rękodzielnicze związane z kulturą kurpiowską. Jak sama mówi: Robię wszystko co się da, co się nie da, to próbuję. W jej „repertuarze” znajdują się pisanki, palemki...

Czesława Kaczyńska

Czesława Kaczyńska

Kurpiowska kobieta sukcesu

Tworzy wycinanki, pisze wiersze, śpiewa, działa w samorządzie, kieruje stowarzyszeniem, piecze, gotuje, prowadzi warsztaty… Mówią tu o niej „kurpiowska ikona”, „kobieta sukcesu”, „kobieta instytucja”. Charyzmatyczna,...

Elżbieta Prusaczyk

Elżbieta Prusaczyk

Siła kurpiowskich wzorów

Do Tatar w gminie Kadzidło przyjechała z Kaszub do męża i tak została na całe dalsze życie. Dziś, po 30 latach „kurpiowskiego” stażu, Pani Elżbieta Prusaczyk czuje się bardziej stąd niż ze swoich rodzinnych stron. Taka...

Krystyna Świder

Krystyna Świder

Kurpie igłą i szydełkiem

Wyszywanie i dzierganie to cały jej świat, a szydełko to jej atrybut. Nosi je ze sobą wszędzie, szydełkując gdziekolwiek akurat się znajdzie. To misterne zajęcie jest wpisane w życie Pani Krystyny Świder prawie tak, jak...

Marianna Pokora

Marianna Pokora

„Dzieje” i „rozbiera”, tworząc majstersztyki

Mimo że jej przygoda z regionalną twórczością rozpoczęła się całkiem niedawno, wyroby Pani Marianny Pokory są artystycznie dojrzałe, precyzyjne i niezwykle dopracowane....

Stanisława Suchecka

Stanisława Suchecka

Kurpiowska zaradność i pracowitość

Wykonane przez nią stroje kurpiowskie cieszą się wypracowaną przez lata renomą. Ma zatem dużo zamówień od regionalnych zespołów folklorystycznych. Ale szyje też dla indywidualnych odbiorców, np. ludowe stroje do ...

Zofia Gadomska

Zofia Gadomska

Koronkowa wrażliwość

Z jej wybitnych prac, wykonanych z największym pietyzmem, emanuje chęć pozostawienia w nich cząstki samej siebie. Wszystkie jej wyroby są bardzo staranne, ”spokojne” jak ona sama, czuć w nich dużą wprawę. Osobiste spotkanie z ...

Julianna Puławska

Julianna Puławska

- Czego najbardziej mi będzie szkoda, jak będę umierać, to tego szycia – zwierza się pani Julianna. Ma 80 lat i od dziecka spędza czas w zasadzie „tylko przy igle”. Wspomina, że gospodarka nigdy jej nie interesowała, a nawet, gdy miała już własną rodzinę, mogła szyć i...