Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Apolonia Nowak

Apolonia Nowak

Pierwszy biały głos Kurpiowszczyzny

Jest jedną z najbardziej znanych Kurpianek w Polsce. Ma na swoim koncie m.in. nominację do nagrody „Fryderyki”. Współpracowała z muzykiem jazzowym Włodzimierzem Nahornym, koncertowała na całym świecie. Apolonia ...

Halina Pajka

Halina Pajka

Mistrzyni małej i dużej formy

Jest córką znanej wycinankarki Stanisławy Prusaczyk i to właśnie z rodzinnego domu wyniosła swoje twórcze umiejętności. Ojciec, Stanisław Prusaczyk, był jednym z założycieli Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i...

Wiesława Bogdańska

Wiesława Bogdańska

Z kurpiowską kulturą w świat

Pani Wiesława jako swój zawód w kwestionariuszach podaje: twórczyni ludowa, choć z wykształcenia jest geodetą. Spełnia się zawodowo jako pracownik Zagrody Kurpiowskiej w Kadzidle, co pozwala jej połączyć swoje...

Aleksandra Oślicka

Aleksandra Oślicka

Wirtuoz kurpiowskiej wycinanki

W rodzinie Pani Aleksandry Oślickiej chyba wszyscy posiadali gen tworzenia. Wytwarzaniem ozdób zajmowały się i babcia, i mama, i siostry. Rodzina Konopków, z której pochodzi, jest bardzo...

Czesława Marchewka

Czesława Marchewka

Kolorowy świat

Mówi, „że wszystko to jest takie trochę pracochłonne”, ale na zegarek nie patrzy, bo chce wykonać swoje dzieła jak najdokładniej. Wyroby Czesławy Marchewki charakteryzuje niezwykła staranność i wyczucie ...

Janina Jaksina

Janina Jaksina

Bukiety do świętego kąta

Tworzenie przyszło jej łatwo – rodzice zaszczepili w niej tę pasję, bo poza pracą w rolnictwie zajmowali się rękodziełem. Ojciec wyplatał siedziska ze słomy owsianej, a mama, słynna twórczyni Maria Chrostek, do...

Maria Chrostek

Maria Chrostek

Umiłowanie kurpiowskiej twórczości

Gdy tylko ukończyła 18 lat, została członkiem Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Kurpianka”, gdzie oddawała wykonane - już według własnych wzorów - wycinanki, palmy, bukiety, kierce czy...

Stanisław Ropiak

Stanisław Ropiak

Poza rutyną życia

Jest jednym z nielicznych mężczyzn, którzy tworzą wycinanki, robią kwiaty z bibuły, wypiekają pieczywo obrzędowe i wykonują pisanki. Stanisław Ropiak ze Starego Myszyńca już jako mały chłopiec przyglądał się twórczej pracy...

Stanisława Staśkiewicz

Stanisława Staśkiewicz

Osobiste archiwum wzorów

Pani Stanisława Staśkiewicz pochodzi z rodziny Dawidów, z której wywodzi się wielu uznanych twórców ludowych. Wycinaniem zajmuje się od 1968 roku i ta dziedzina jest jej sztandarową. Swoje umiejętności nabyła od rodziny...

Małgorzata Pepłowska

Małgorzata Pepłowska

Dla laika, który nie zna techniki tkackiej, utkanie takiego precyzyjnie wyliczonego dywanu wydaje się arcytrudne. Dla Pani Małgorzaty Pepłowskiej, mistrzyni w tej dziedzinie, jest to zadanie proste: wylicza nitki osnowy według wzoru, który ma w głowie, a potem...