Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Halina Witkowska

Halina Witkowska

Wyznacza wzorce

Pani Halina to człowiek-orkiestra. Wykonuje wyroby rękodzielnicze związane z kulturą kurpiowską. Jak sama mówi: Robię wszystko co się da, co się nie da, to próbuję. W jej „repertuarze” znajdują się pisanki, palemki...

Cecylia i Wincenty Staśkiewiczowie

Cecylia i Wincenty Staśkiewiczowie

Małżeństwo doskonałe

To jeden z piękniejszych obrazków: na stole twórczy bałagan, barwne skrawki, nożyczki, ścinki, a po obu stronach małżonkowie do reszty pochłonięci swoją „dłubaniną”. To Państwo Staśkiewiczowie, którzy w skupieniu i z...

Elżbieta Prusaczyk

Elżbieta Prusaczyk

Siła kurpiowskich wzorów

Do Tatar w gminie Kadzidło przyjechała z Kaszub do męża i tak została na całe dalsze życie. Dziś, po 30 latach „kurpiowskiego” stażu, Pani Elżbieta Prusaczyk czuje się bardziej stąd niż ze swoich rodzinnych stron. Taka...

Jadwiga Niedźwiedzka

Jadwiga Niedźwiedzka

Kurpiowska twórczość z matematyczną precyzją

Z wykształcenia jest nauczycielką, magistrem matematyki, choć uczyła też informatyki. Teraz „ma wolne” na zasłużonej emeryturze. Odpoczywa… tworząc niezliczone ilości przepięknych regionalnych ozdób....

Janina Jaksina

Janina Jaksina

Bukiety do świętego kąta

Tworzenie przyszło jej łatwo – rodzice zaszczepili w niej tę pasję, bo poza pracą w rolnictwie zajmowali się rękodziełem. Ojciec wyplatał siedziska ze słomy owsianej, a mama, słynna twórczyni Maria Chrostek, do...

Krystyna Świder

Krystyna Świder

Kurpie igłą i szydełkiem

Wyszywanie i dzierganie to cały jej świat, a szydełko to jej atrybut. Nosi je ze sobą wszędzie, szydełkując gdziekolwiek akurat się znajdzie. To misterne zajęcie jest wpisane w życie Pani Krystyny Świder prawie tak, jak...

Marianna Staśkiewicz

Marianna Staśkiewicz

Szydełkowa poetka

Twórczość przyszła do niej późno, bo dopiero, kiedy skończyła 50 lat, czyli jak sama mówi, „gdy dzieci były odchowane”. Wykonywała w życiu różne zajęcia: pracowała w gospodarstwie rolnym i prowadziła - jak każda żona i matka -...

Stanisława Staśkiewicz

Stanisława Staśkiewicz

Osobiste archiwum wzorów

Pani Stanisława Staśkiewicz pochodzi z rodziny Dawidów, z której wywodzi się wielu uznanych twórców ludowych. Wycinaniem zajmuje się od 1968 roku i ta dziedzina jest jej sztandarową. Swoje umiejętności nabyła od rodziny...

Barbara Wieczorek

Barbara Wieczorek

Wszystko, co wykonuje Pani Barbara Wieczorek, charakteryzuje się określonymi schematami działania i mnóstwem poświęconego na to czasu. Aby tkanina do wykonania kwiatów była odpowiednio sztywna, musi być wykrochmalona oraz wyprasowana. I tak np. z nylonu powstają maki,...

Marianna Piętka

Marianna Piętka

Przemiany papieru

Marianna Piętka, uznana artystka z Woli Sufczyńskiej, gdy bierze do rąk kolorowy blok i nożyczki, nie ma z góry zaplanowanego kształtu papierowej ozdoby. Składa papier „na dwa” lub „na osiem” i tworzy wzór, wycinając kolejne cząstki. „Papier to trzeba...