Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Aleksandra Teodozja Sowińska

Aleksandra Teodozja Sowińska

Spadkobierczyni plecionkarskich tradycji

W zaaranżowanej przez Panią Aleksandrę ludowej izbie pełno koszyków w różnych rozmiarach. Mówi, że teraz nie da się na nich godnie zarobić, ale kiedyś było inaczej.

Lucimia ...

Józef Kondeja

Józef Kondeja

Obrazy pamięci

Oficjalnie zadebiutował dopiero 1988 roku, podczas wystawy zorganizowanej przez kielecki oddział PAX. Jego pierwszą pracą, była wykonana nożem kuchennym styropianowa rzeźba Matki Boskiej. Już od dziecka przejawiał zdolności...

Paweł Winiarski

Paweł Winiarski

Mistrz kowalski – talent, siła, pracowitość

Paweł Winiarski kowalski fach przejął po ojcu, Janie. Jak mówi: „wolał ciężko pracować niż się uczyć”. Fizycznej pracy nigdy się nie bał, a ta profesja wymaga hartu i ducha, i ciała. Przez jakiś czas pracowali w Błazinach...

Marianna Piętka

Marianna Piętka

Przemiany papieru

Marianna Piętka, uznana artystka z Woli Sufczyńskiej, gdy bierze do rąk kolorowy blok i nożyczki, nie ma z góry zaplanowanego kształtu papierowej ozdoby. Składa papier „na dwa” lub „na osiem” i tworzy wzór, wycinając kolejne cząstki. „Papier to trzeba...

Zofia Samul

Zofia Samul

Ojcowizna to świętość

Od najmłodszych lat, będąc już w szkole podstawowej, sama lub wspólnie z koleżankami, przygotowywała kilkumetrowe palmy wielkanocne na konkurs w Łysych, albo jesienią wieńce dożynkowe na coroczne Święto Plonów. Dzisiaj Pani Zofia Samul najchętniej...

Grzegorz Gordat

Grzegorz Gordat

Plecionkarz artysta

Wyplatane przez Grzegorza Gordata przedmioty z wikliny, to oryginale i niepowtarzalne rękodzieła. Jego prace są unikalne, niepowtarzalne i jest to świadomy wybór artystycznego wyrazu. Grzegorz Gordat „lubi się bawić splotami”, różnicuje wielkość,...

Genowefa Kargul

Genowefa Kargul

Mistrzyni tkackiej prostoty

Genowefa Kargul z Wólki Modrzejowej to wyjątkowa twórczyni, z samorodnym talentem w przedmiocie, który wydawać się może prozaiczny. Wyrabianie chodników uważane jest za najprostsze w tkackim rzemiośle. Jednak rękodzieła pani Genowefy...

Piotr Sikora

Piotr Sikora

Radość ludowego muzykowania

Piotr Sikora  to muzyczny samouk z Kuźnicy, wsi spod Przysuchy w regionie radomskim, który jest „mekką” mazowieckich muzyków ludowych i wielu samorodnych talentów. Nie bez przyczyny w niedalekim Szydłowcu siedzibę ma Muzeum Ludowych...

Wacław Stefański

Wacław Stefański

W Wykowie kosze wyplatano kiedyś w każdym domu. Teraz jest tylko on – Wacław Stefański. I zdaje się, że tak już pozostanie, ponieważ młode pokolenie, także jego dzieci, podziwia wyroby plecionkarskie, ale znajduje sobie, według uznania, inne zajęcia. Tak jak wielu wiejskich i miejskich...

Zofia Warych

Zofia Warych

Haftując kurpiowskie fartuchy, śpiewając o kurpiowskim życiu

Zofia Warych – główna myszyniecka śpiewaczka i hafciarka – ma swoją kurpiowskość we krwi. Urodziła się tuż przed wojną we wsi Dęby, pod Myszyńcem, i niedaleko z rodzinnej wsi odjechała, bo tylko do Myszyńca, w...