Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20
rękodzieło, wykonywanie kwiatów z papieru

Niegdyś rękodzieło było na wsi zwykłą koniecznością. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, brakowało środków na zakup towarów z zewnątrz, a wsie często stanowiły odizolowane enklawy. Ludzie, aby przetrwać, musieli być samowystarczalni. Gospodarstwa charakteryzowała organizacja pracy, w której każdy członek rodziny wykonywał różne zajęcia na rzecz wspólnoty. Oprócz pracy związanej z uprawą roli, hodowlą zwierząt, zajęciami domowymi i opieką nad dziećmi, kobiety i mężczyźni wytwarzali rozmaite przedmioty niezbędne do życia i sprawnego funkcjonowania gospodarstwa. Kupowano tylko to, czego nie potrafiono wytworzyć.

I tak w ciągu wieków ukształtował się sprawnie funkcjonujący system – część niezbędnych przedmiotów wyrabiano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wykonać własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Na obszarze obecnego województwa mazowieckiego, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, używano surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te materiały determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali liczni garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy, kołodzieje, w domach przędziono i wyrabiano potrzebne tkaniny.

Inną kategorię stanowi twórczość związana ze zdobnictwem wnętrz, plastyką obrzędową, czy sztuką ludową, świadcząca o potrzebach i upodobaniach estetycznych, a także religijności i duchowości.

Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Wytwarzanie przedmiotów straciło rację bytu, ponieważ stały się one wytworami masowej, fabrycznej produkcji. Ludowa wytwórczość powoli znikała ze wsi i stając się formą sztuki użytkowej, zaczęła być pożądana w mieście.

Współcześni twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Podejmowanych jest też wiele inicjatyw, mających na celu kultywowanie dawnych zajęć. Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy głęboko, że tak i zapraszamy do wędrówki tą fascynującą ścieżką.


Aleksandra Teodozja Sowińska (zm. 2019 r.)

Aleksandra Teodozja Sowińska (zm. 2019 r.)

Spadkobierczyni plecionkarskich tradycji

W zaaranżowanej przez Panią Aleksandrę ludowej izbie zawsze było pełno koszyków w różnych rozmiarach. Mówiła, że teraz nie da się na nich godnie zarobić, ale kiedyś było inaczej.

Czytaj dalej

Józef Kondeja

Józef Kondeja

Obrazy pamięci

Oficjalnie zadebiutował dopiero 1988 roku, podczas wystawy zorganizowanej przez kielecki oddział PAX. Jego pierwszą pracą, była wykonana nożem kuchennym styropianowa rzeźba Matki Boskiej. Już od dziecka przejawiał zdolności... Czytaj dalej

Paweł Winiarski

Paweł Winiarski

Mistrz kowalski – talent, siła, pracowitość

Paweł Winiarski kowalski fach przejął po ojcu, Janie. Jak mówi: „wolał ciężko pracować niż się uczyć”. Fizycznej pracy nigdy się nie bał, a ta profesja wymaga hartu i ducha, i ciała. Przez jakiś czas pracowali w Błazinach... Czytaj dalej

Marianna Piętka

Marianna Piętka

Przemiany papieru

Marianna Piętka, uznana artystka z Woli Sufczyńskiej, gdy bierze do rąk kolorowy blok i nożyczki, nie ma z góry zaplanowanego kształtu papierowej ozdoby. Składa papier „na dwa” lub „na osiem” i tworzy wzór, wycinając kolejne cząstki. „Papier to trzeba... Czytaj dalej

Zofia Samul

Zofia Samul

Ojcowizna to świętość

Od najmłodszych lat, będąc już w szkole podstawowej, sama lub wspólnie z koleżankami, przygotowywała kilkumetrowe palmy wielkanocne na konkurs w Łysych, albo jesienią wieńce dożynkowe na coroczne Święto Plonów. Dzisiaj Pani Zofia Samul najchętniej... Czytaj dalej

Grzegorz Gordat

Grzegorz Gordat

Plecionkarz artysta

Wyplatane przez Grzegorza Gordata przedmioty z wikliny, to oryginale i niepowtarzalne rękodzieła. Jego prace są unikalne, niepowtarzalne i jest to świadomy wybór artystycznego wyrazu. Grzegorz Gordat lubi się bawić splotami, różnicuje wielkość, wplata... Czytaj dalej

Genowefa Kargul

Genowefa Kargul

Mistrzyni tkackiej prostoty

Genowefa Kargul z Wólki Modrzejowej to wyjątkowa twórczyni, z samorodnym talentem w przedmiocie, który wydawać się może prozaiczny. Wyrabianie chodników uważane jest za najprostsze w tkackim rzemiośle. Jednak rękodzieła pani Genowefy... Czytaj dalej

Piotr Sikora

Piotr Sikora

Radość ludowego muzykowania

Piotr Sikora  to muzyczny samouk z Kuźnicy, wsi spod Przysuchy w regionie radomskim, który jest „mekką” mazowieckich muzyków ludowych i wielu samorodnych talentów. Nie bez przyczyny w niedalekim Szydłowcu siedzibę ma Muzeum Ludowych... Czytaj dalej

Wacław Stefański

Wacław Stefański

Męska praca

W Wykowie kosze wyplatano kiedyś w każdym domu. Teraz jest tylko on – Wacław Stefański. I zdaje się, że tak już pozostanie, ponieważ młode pokolenie, także jego dzieci, podziwia wyroby plecionkarskie, ale znajduje sobie, według uznania, inne zajęcia. Tak jak... Czytaj dalej

Zofia Warych

Zofia Warych

Haftując kurpiowskie fartuchy, śpiewając o kurpiowskim życiu

Zofia Warych - śpiewaczka i hafciarka – ma swoją kurpiowskość we krwi. Urodziła się tuż przed wojną we wsi Dęby i niedaleko z rodzinnej wsi odjechała, bo tylko do Myszyńca, w którym spędziła całe swoje dorosłe... Czytaj dalej