Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Jan Maliszewski

Jan Maliszewski

Z ligawką przez pokolenia

Do dziś na Mazowszu i Podlasiu usłyszeć można w grudniu dźwięk ligawek, nawołujących do uczestnictwa w porannych roratach. Ten instrument pasterski, znany już w XI wieku, wydaje trzy tony -...

Eugeniusz Szymaniak

Eugeniusz Szymaniak

Pasja, która przetrwała

Zaczął kilkanaście lat temu i od tej pory wykonał już około 300 ligawek. Zbudowane przez niego instrumenty kupują ludzie z całego świata - z krajów Europy, z Japonii, ze Stanów Zjednoczonych. Nie koniecznie po to, żeby na...

Zygmunt Żak

Zygmunt Żak

W niektórych drzewach od razu widzi przyszłą rzeźbę. Wystarczy, że przejdzie obok niego i natychmiast dostrzega w jego kształcie ptaka, anioła, Matkę Boską.... Wykonanie takiej rzeźby zajmuje mu ok. 3 do 4 godzin. Najpierw jednak trzeba pozyskać drewno i je przygotować, ...

Wojciech Solka

Wojciech Solka

Mistrz wikliniarstwa z dziada pradziada

Jego dziadek i pradziadek wyplatali z wikliny meble, kupowane przez możnych szlachciców i bogatych gospodarzy. Wojciech Solka ma zatem wikliniarstwo we krwi. Nie dziwi więc fakt, że wybrał naukę w Technikum ...

Agnieszka Kołaczkowska

Agnieszka Kołaczkowska

Kozy prostyńskie

Jaka siła tkwi w wyrabianych przez panią Agnieszkę Kołaczkowską kozach, że uważa je za niemal najważniejsze w swoim życiu ? Nawet jej dzieci bywają o nie zazdrosne - gdy je lepi, wygładza i każdą z nich...

Julianna Puławska

Julianna Puławska

- Czego najbardziej mi będzie szkoda, jak będę umierać, to tego szycia – zwierza się pani Julianna. Ma 80 lat i od dziecka spędza czas w zasadzie „tylko przy igle”. Wspomina, że gospodarka nigdy jej nie interesowała, a nawet, gdy miała już własną rodzinę, mogła szyć i...

Wiesław Staśkiewicz

Wiesław Staśkiewicz

Rzeźby Pana Wiesława Staśkiewicza są wyjątkowe – trudno znaleźć podobne na całym Mazowszu. Tworzone przez niego ptaki to samorodne drewniane formy, powstałe na bazie materiału znalezionego w lesie. Sam mówi, że gdy natrafi w lesie na jakąś gałąź lub konar, to od razu...

Wanda Łucja Gotkiewicz

Wanda Łucja Gotkiewicz

To jedna z nielicznych polskich artystek, które opanowały inspirowaną pisankami huculskimi  technikę rysowania woskiem w postaci drobnej siateczki wzoru i wielokrotnego, kolejnego farbowania w różnych kąpielach tak, aby nie mieszać oraz nie zmienić koloru. Poza tym...

Barbara Wieczorek

Barbara Wieczorek

Wszystko, co wykonuje Pani Barbara Wieczorek, charakteryzuje się określonymi schematami działania i mnóstwem poświęconego na to czasu. Aby tkanina do wykonania kwiatów była odpowiednio sztywna, musi być wykrochmalona oraz wyprasowana. I tak np. z nylonu powstają maki,...

Stanisława i Tadeusz Konopkowie

Stanisława i Tadeusz Konopkowie

Twórczy tandem

Od chwili ślubu w 1972 roku Państwo Konopkowie tworzą zgrany małżeński tandem twórców ludowych, którzy wzajemnie się wspierają i dopełniają. Pani Stanisława wykonuje wycinanki, palmy wielkanocne, kierce i byśki oraz...