Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20
rękodzieło, wykonywanie kwiatów z papieru

Niegdyś rękodzieło było na wsi zwykłą koniecznością. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, brakowało środków na zakup towarów z zewnątrz, a wsie często stanowiły odizolowane enklawy. Ludzie, aby przetrwać, musieli być samowystarczalni. Gospodarstwa charakteryzowała organizacja pracy, w której każdy członek rodziny wykonywał różne zajęcia na rzecz wspólnoty. Oprócz pracy związanej z uprawą roli, hodowlą zwierząt, zajęciami domowymi i opieką nad dziećmi, kobiety i mężczyźni wytwarzali rozmaite przedmioty niezbędne do życia i sprawnego funkcjonowania gospodarstwa. Kupowano tylko to, czego nie potrafiono wytworzyć.

I tak w ciągu wieków ukształtował się sprawnie funkcjonujący system – część niezbędnych przedmiotów wyrabiano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wykonać własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Na obszarze obecnego województwa mazowieckiego, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, używano surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te materiały determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali liczni garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy, kołodzieje, w domach przędziono i wyrabiano potrzebne tkaniny.

Inną kategorię stanowi twórczość związana ze zdobnictwem wnętrz, plastyką obrzędową, czy sztuką ludową, świadcząca o potrzebach i upodobaniach estetycznych, a także religijności i duchowości.

Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Wytwarzanie przedmiotów straciło rację bytu, ponieważ stały się one wytworami masowej, fabrycznej produkcji. Ludowa wytwórczość powoli znikała ze wsi i stając się formą sztuki użytkowej, zaczęła być pożądana w mieście.

Współcześni twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Podejmowanych jest też wiele inicjatyw, mających na celu kultywowanie dawnych zajęć. Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy głęboko, że tak i zapraszamy do wędrówki tą fascynującą ścieżką.


Jan Maliszewski

Jan Maliszewski

Z ligawką przez pokolenia

Do dziś na Mazowszu i Podlasiu usłyszeć można w grudniu dźwięk ligawek, nawołujących do uczestnictwa w porannych roratach. Ten instrument pasterski, znany już w XI wieku, wydaje trzy tony -... Czytaj dalej

Eugeniusz Szymaniak

Eugeniusz Szymaniak

Pasja, która przetrwała

Zaczął kilkanaście lat temu i od tej pory wykonał już około 300 ligawek. Zbudowane przez niego instrumenty kupują ludzie z całego świata - z krajów Europy, z Japonii, ze Stanów Zjednoczonych. Nie koniecznie po to, żeby na... Czytaj dalej

Zygmunt Żak

Zygmunt Żak

Człowiek orkiestra

W niektórych drzewach od razu widzi przyszłą rzeźbę. Wystarczy, że przejdzie obok niego i natychmiast dostrzega w jego kształcie ptaka, anioła, Matkę Boską.... Wykonanie takiej rzeźby zajmuje mu około... Czytaj dalej

Wojciech Solka

Wojciech Solka

Mistrz wikliniarstwa z dziada pradziada

Jego dziadek i pradziadek wyplatali z wikliny meble, kupowane przez możnych szlachciców i bogatych gospodarzy. Wojciech Solka ma zatem wikliniarstwo we krwi. Nie dziwi więc fakt, że wybrał naukę w Technikum ... Czytaj dalej

Agnieszka Kołaczkowska

Agnieszka Kołaczkowska

Kozy prostyńskie

Jaka siła tkwi w wyrabianych przez panią Agnieszkę Kołaczkowską kozach, że uważa je za niemal najważniejsze w swoim życiu ? Nawet jej dzieci bywają o nie zazdrosne - gdy je lepi, wygładza i każdą z nich... Czytaj dalej

Julianna Puławska

Julianna Puławska

Przy igle

- Czego najbardziej mi będzie szkoda jak będę umierać, to tego szycia – zwierza się pani Julianna. Ma ponad 80 lat i od dziecka spędza czas w zasadzie „tylko przy igle”. Wspomina, że gospodarka nigdy jej nie... Czytaj dalej

Wiesław Staśkiewicz

Wiesław Staśkiewicz

Samorodny talent

Rzeźby Pana Wiesława Staśkiewicza są wyjątkowe – trudno znaleźć podobne na całym Mazowszu. Tworzone przez niego ptaki to samorodne drewniane formy, powstałe na bazie materiału znalezionego w lesie. Sam mówi, że gdy natrafi w... Czytaj dalej

Wanda Łucja Gotkiewicz

Wanda Łucja Gotkiewicz

Tradycja i kreatywność

To jedna z nielicznych polskich artystek, które opanowały inspirowaną pisankami huculskimi  technikę rysowania woskiem w postaci drobnej siateczki wzoru i wielokrotnego, kolejnego farbowania w... Czytaj dalej

Barbara Wieczorek

Barbara Wieczorek

Artystyczna wszechstronność

Wszystko, co wykonuje Pani Barbara Wieczorek, charakteryzuje się określonymi schematami działania i mnóstwem poświęconego na to czasu. Aby tkanina do wykonania kwiatów była odpowiednio sztywna, musi być wykrochmalona... Czytaj dalej

Stanisława i Tadeusz Konopkowie

Stanisława i Tadeusz Konopkowie

Twórczy tandem

Od chwili ślubu w 1972 roku Państwo Konopkowie tworzą zgrany małżeński tandem twórców ludowych, którzy wzajemnie się wspierają i dopełniają. Pani Stanisława wykonuje wycinanki, palmy wielkanocne, kierce i byśki oraz... Czytaj dalej