Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20
rękodzieło, wykonywanie kwiatów z papieru

Niegdyś rękodzieło było na wsi zwykłą koniecznością. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, brakowało środków na zakup towarów z zewnątrz, a wsie często stanowiły odizolowane enklawy. Ludzie, aby przetrwać, musieli być samowystarczalni. Gospodarstwa charakteryzowała organizacja pracy, w której każdy członek rodziny wykonywał różne zajęcia na rzecz wspólnoty. Oprócz pracy związanej z uprawą roli, hodowlą zwierząt, zajęciami domowymi i opieką nad dziećmi, kobiety i mężczyźni wytwarzali rozmaite przedmioty niezbędne do życia i sprawnego funkcjonowania gospodarstwa. Kupowano tylko to, czego nie potrafiono wytworzyć.

I tak w ciągu wieków ukształtował się sprawnie funkcjonujący system – część niezbędnych przedmiotów wyrabiano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wykonać własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Na obszarze obecnego województwa mazowieckiego, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, używano surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te materiały determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali liczni garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy, kołodzieje, w domach przędziono i wyrabiano potrzebne tkaniny.

Inną kategorię stanowi twórczość związana ze zdobnictwem wnętrz, plastyką obrzędową, czy sztuką ludową, świadcząca o potrzebach i upodobaniach estetycznych, a także religijności i duchowości.

Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Wytwarzanie przedmiotów straciło rację bytu, ponieważ stały się one wytworami masowej, fabrycznej produkcji. Ludowa wytwórczość powoli znikała ze wsi i stając się formą sztuki użytkowej, zaczęła być pożądana w mieście.

Współcześni twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Podejmowanych jest też wiele inicjatyw, mających na celu kultywowanie dawnych zajęć. Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy głęboko, że tak i zapraszamy do wędrówki tą fascynującą ścieżką.


Elżbieta Prusaczyk

Elżbieta Prusaczyk

Siła kurpiowskich wzorów

Do Tatar w gminie Kadzidło przyjechała z Kaszub do męża i tak została na całe dalsze życie. Dziś, po 30 latach „kurpiowskiego” stażu, Pani Elżbieta Prusaczyk czuje się bardziej stąd niż ze swoich rodzinnych stron. Taka... Czytaj dalej

Jadwiga Niedźwiedzka

Jadwiga Niedźwiedzka

Kurpiowska twórczość z matematyczną precyzją

Z wykształcenia jest nauczycielką, magistrem matematyki, choć uczyła też informatyki. Teraz „ma wolne” na zasłużonej emeryturze. Odpoczywa… tworząc niezliczone ilości przepięknych regionalnych ozdób.... Czytaj dalej

Janina Jaksina

Janina Jaksina

Bukiety do świętego kąta

Tworzenie przyszło jej łatwo – rodzice zaszczepili w niej tę pasję, bo poza pracą w rolnictwie zajmowali się rękodziełem. Ojciec wyplatał siedziska ze słomy owsianej, a mama, słynna twórczyni... Czytaj dalej

Józef Bacławski

Józef Bacławski

Kurpiowski Wit Stwosz

Przystępuje do pracy wykonując szkic na kłodzie drewna. Wtedy w jego głowie rozpoczyna się proces przetwarzania drewnianego walca w pełną wyrazu, ekspresyjną, trójwymiarową formę. Każda jego rzeźba jest pieczołowicie... Czytaj dalej

Krystyna Świder

Krystyna Świder

Kurpie igłą i szydełkiem

Wyszywanie i dzierganie to cały jej świat, a szydełko to jej atrybut. Nosi je ze sobą wszędzie, szydełkując gdziekolwiek akurat się znajdzie. To misterne zajęcie jest wpisane w życie Pani Krystyny Świder prawie tak, jak... Czytaj dalej

Maria Chrostek

Maria Chrostek

Umiłowanie kurpiowskiej twórczości

Gdy tylko ukończyła 18 lat, została członkiem Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Kurpianka”, gdzie oddawała wykonane - już według własnych wzorów - wycinanki, palmy, bukiety, kierce czy... Czytaj dalej

Marianna Pokora

Marianna Pokora

„Dzieje” i „rozbiera”, tworząc majstersztyki

Mimo że jej przygoda z regionalną twórczością rozpoczęła się całkiem niedawno, wyroby Pani Marianny Pokory są artystycznie dojrzałe, precyzyjne i niezwykle dopracowane.... Czytaj dalej

Marianna Staśkiewicz

Marianna Staśkiewicz

Szydełkowa poetka

Twórczość przyszła do niej późno, bo dopiero, kiedy skończyła 50 lat, czyli jak sama mówi, „gdy dzieci były odchowane”. Wykonywała w życiu różne zajęcia: pracowała w gospodarstwie rolnym i prowadziła - jak każda żona i matka -... Czytaj dalej

Michał Drężek

Michał Drężek

Małe i duże formy

Jedna z jego „największych” prac to imponujący Anioł z kulą ziemską o wysokości 2,8 m, zamówiony przez osoby prywatne w intencji ich szczęśliwych podróży. Michał Drężek rzeźbi od dziecka. Jego ojciec był cieślą, a dziadek... Czytaj dalej

Stanisław Bacławski

Stanisław Bacławski

Artysta wśród pól i lasów

Stanisław Bacławski rzeźbą zainteresował się dopiero na pewnym etapie życia, będąc już dojrzałym człowiekiem – z wewnętrznej potrzeby wykiełkowała w nim chęć zajmowania się sztuką. Z czasem przekazał wielką pasję... Czytaj dalej