Rękodzieło

2 listopada 2015 23:20

Dzisiejsi mazowieccy twórcy są najczęściej kontynuatorami swoich rodzinnych tradycji. Zdarza się także, że zajmują się rękodziełem z zamiłowania i chęci spróbowania swoich sił. Niegdyś było ono w tradycyjnej kulturze zwykłą „koniecznością”. Gospodarka nie była zmechanizowana, nie istniał rynek rozwiniętych dóbr konsumpcyjnych, gospodarstwa wiejskie charakteryzowała samowystarczalność, wynikająca zarówno z braku środków na zakup towarów z zewnątrz, jak i z pewnego rodzaju izolacji.

W ciągu wieków wytworzył się system, który bardzo sprawnie funkcjonował – część niezbędnych przedmiotów wytwarzano na własne potrzeby, a część tych, których nie dało się wytworzyć własnoręcznie, nabywano u rzemieślników. Wytwórczość dotyczyła także plastyki obrzędowej, która plasuje się pomiędzy „zwykłym” rękodziełem a sztuką. Ta ostatnia z kolei jest w wytwórczości wiejskiej dziedziną „najmłodszą”, która rozwinęła się już po II wojnie światowej, w dużym stopniu dzięki mecenatowi państwa.

Na Mazowszu, podobnie jak w innych częściach kraju, zajmowano się obróbką drewna, wykorzystywano wici roślinne, glinę i metale, korzystano także z surowców pochodzenia zwierzęcego, jak wełna czy skóra. Te surowce determinowały techniki wytwarzania, a tym samym rodzaj produkcji domowej, bądź rzemieślniczej. Do II wojny światowej działali licznie garncarze, kowale, plecionkarze, bednarze, powroźnicy czy kołodzieje, w domach tkano i wyrabiano potrzebne tkaniny. Kobiety zajmowały się także zdobnictwem wnętrz, które na Mazowszu (w granicach obecnego województwa mazowieckiego) najbardziej charakterystyczne było na Kurpiach Białych i Zielonych, ale także w Kołbieli i rejonie sannickim. Po wojnie wszystko się zmieniło, dawny świat uległ olbrzymiej transformacji. Ludowa twórczość zaczęła znikać ze wsi, a stała się pożądana w mieście.

Czy sytuacja obecnego zainteresowania ludowością pozwala patrzeć w przyszłość z nadzieją na przetrwanie dawnych wzorów i rękodzielniczych umiejętności? Wierzymy, że tak. Przekonajcie się o tym, zgłębiając „zakamarki” naszej ścieżki.


Apolonia Nowak

Apolonia Nowak

Pierwszy biały głos Kurpiowszczyzny

Jest jedną z najbardziej znanych Kurpianek w Polsce. Ma na swoim koncie m.in. nominację do nagrody „Fryderyki”. Współpracowała z muzykiem jazzowym Włodzimierzem Nahornym, koncertowała na całym świecie. Apolonia ...

Andrzej Staśkiewicz

Andrzej Staśkiewicz

Kurp - artysta w 100 procentach

Podwórko Pana Andrzeja Staśkiewicza zajmuje duży zapas drewna, czekający na to, co wyczaruje z niego artysta - w małej bądź dużej formie. Każda jego rzeźba jest niezwykle dopracowana i autentycznie indywidualna. Jednak Pan Staśkiewicz to...

Halina Pajka

Halina Pajka

Mistrzyni małej i dużej formy

Jest córką znanej wycinankarki Stanisławy Prusaczyk i to właśnie z rodzinnego domu wyniosła swoje twórcze umiejętności. Ojciec, Stanisław Prusaczyk, był jednym z założycieli Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i...

Wiesława Bogdańska

Wiesława Bogdańska

Z kurpiowską kulturą w świat

Pani Wiesława jako swój zawód w kwestionariuszach podaje: twórczyni ludowa, choć z wykształcenia jest geodetą. Spełnia się zawodowo jako pracownik Zagrody Kurpiowskiej w Kadzidle, co pozwala jej połączyć swoje...

Czesława Gałązka

Czesława Gałązka

Pochwała pracowitości

Z wzorów jej autorstwa można byłoby śmiało zaprojektować oryginalną, misterną sukienkę ślubną. Dzierga i haftuje nie tylko tradycyjne wzory, ale np. torby czy kapelusze. Na jedno ze swoich zamówień zużyła 11 kilometrów nici. ...

Zdzisław Bziukiewicz

Zdzisław Bziukiewicz

Bursztyniarz z Puszczy Zielonej

Bursztyn toczy się tradycyjnie na kółku, czyli zwykłym kołowrotku rękodzielniczym, dostosowanym do obróbki tego surowca. Bursztynowy samorodek mocuje się na specjalnym bolcu przy szpuli i obtacza potłuczonym...

Magdalena Papakul

Magdalena Papakul

Mistrzowski warsztat tkacki

W rodzinie Magdaleny Papakul tkają obecnie przedstawicielki czterech pokoleń - jej mama Irena Skorupska, trzy siostry, cztery córki oraz wnuczki. Dla Pani Magdy tkactwo to i pasja, i zawód. Jest bardzo oddana temu, co...

Irena Skorupska

Irena Skorupska

Tkactwo – sposób na życie

Trochę przez przypadek tkactwo okazało się sposobem na życie Pani Ireny Skorupskiej. W rodzinie tkał od dziecka jej mąż i teściowa, a także matka - Katarzyna Borowska. Kiedy jej mąż zmęczył się już wykonywaniem tkanin, a ...

Halina Witkowska

Halina Witkowska

Wyznacza wzorce

Pani Halina to człowiek-orkiestra. Wykonuje wyroby rękodzielnicze związane z kulturą kurpiowską. Jak sama mówi: Robię wszystko co się da, co się nie da, to próbuję. W jej „repertuarze” znajdują się pisanki, palemki...

Adam Szczepanik

Adam Szczepanik

Sztuka bez podpowiadania

Rzeźbi scenki z życia wsi, postaci historyczne, świątki i zwierzęta, a przede wszystkim ptaki. Jego staranne i dopracowane dzieła często powstają spontanicznie, tak jak stojąca przy ulicy kapliczka, którą Pan Adam...