Miejsca

3 listopada 2015 15:49

Niewielkie zagrody, wielohektarowe skanseny, państwowe muzea, różnorodne kolekcje gromadzone we własnych domach, ośrodki kultury i placówki prowadzone przez organizacje pozarządowe. Wszystkie te miejsca łączy jedna idea – służą ochronie dziedzictwa. Rozsiane po terenie całego województwa, tworzą regionalną mozaikę jego kulturowych odcieni. Odwiedzając je poznajemy świat, który istniał kiedyś, który się zmieniał, przeobrażał, dopasowywał do nowych czasów w swoisty dla niego sposób.

Ten miniony świat odnajdziemy chociażby w skansenach, które dzięki usytuowaniu na rozległym obszarze, zabierają nas w przestrzeń dawnej wsi, z różnorodnymi zagrodami, warsztatami wiejskimi, zabudowaniami dworskimi i sakralnymi, sadami oraz  ogrodami rozsianymi pośród uprawnych pól. Aby poczuć tą sielską atmosferę warto wybrać się chociażby do Muzeum Wsi Radomskiej, czy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, albo do Muzeum Architektury Drewnianej Regionu Siedleckiego w Suchej, który jest inicjatywą prywatną.

Obok dużych skansenów aktywny żywot wiodą obiekty mniej pokaźnych rozmiarów, czyli pojedyncze zagrody. Ciekawym miejscem jest np. Zagroda młynarza w Drewnowie-Ziemakach z zachowanym in situ wiatrakiem, Zagroda Kurpiowska w Kadzidle prezentująca samotnicze siedlisko kurpiowskie, czy Chata Kampinoska będąca częścią niewielkiego Skansenu Budownictwa Puszczańskiego w Granicy.

Na szlaku nie mogło zabraknąć muzeów, kolekcjonujących obiekty z kręgu kultury ludowej, w tym największego z nich Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, a także mniejszych jak Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce czy Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu, ukierunkowanego na gromadzenie kolekcji poświęconych instrumentom, muzyce i muzykantom.

Ciekawe zbiory odnajdziemy również w lokalnych instytucjach kultury, np. w Ośrodku Etnograficznym Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Kurpiów w Lelisie, albo w Izbie Pamiątkowej Guzikarstwa w Sochocinie, poświęconej niepraktykowanemu już zajęciu, jakim był wyrób guzików z muszli.

Na wielkie uznanie zasługują inicjatywy podejmowane przez członków lokalnych społeczności, zrzeszonych w rozmaitych organizacjach. Należy do nich działalność Związku Kurpiów, aktywność Stowarzyszenia "Puszcza Biała - Moja Mała Ojczyzna" prowadzącego Kuźnię Kurpiowską w Pniewie, czy Stowarzyszenia „Towarzystwo Kampinoskie”, opiekującego się wspomnianą już chatą w Granicy.

Najciekawsze jednak wydają się działania jednostkowe, niezinstytucjonalizowane, wyrosłe z głębokiej potrzeby zachowania śladów przeszłości. Wśród nich znajduje się  np. Muzeum Diabła Polskiego „Przedpiekle”, gdzie w otchłaniach piwnic Pan Wiktoryn Grąbczewski zgromadził niezwykłą „diabelską” kolekcję, czy okazałe zbiory Pana Mariana Pietrzaka, marzącego o powstaniu muzeum ziemi sokołowskiej.

Nie sposób wymienić wszystkich tych miejsc i wspaniałych ludzi, którzy się im poświęcili. Niech Mazowiecki Szlak Tradycji będzie zachętą do ich odwiedzenia i zanurzenia się w bogatą kulturę regionu.


Skansen - Park w Długosiodle

Skansen - Park w Długosiodle

Skansen w Długosiodle to wiejska chata z Kurpiów Białych,  zbudowana z sosnowych bali, ułożonych na tzw. węgieł, z charakterystycznym dwuspadowym dachem, krytym słomą. Stoi w małym parku, w centrum Długosiodła, blisko kościoła, niedaleko dębu „Jan”. Na zewnątrz, pod...

Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Kamieńczyku

Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Kamieńczyku

Założycielem, właścicielem i kustoszem Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Kamieńczyku jest prawdziwy pasjonat - Pan Henryk Słowikowski. Przez długi czas był hydraulikiem, parał się także fotografią. Kilkadziesiąt lat temu postanowił ratować od zapomnienia różne...

Izba Pamiątkowa Guzikarstwa w Sochocinie

Izba Pamiątkowa Guzikarstwa w Sochocinie

Sochocińskie guziki wytwarzano już w XIX wieku. Produkowane były z muszli wyławianych głównie z rzeki Wkry. Sprzedawano je w Warszawie, Łodzi, Krakowie, a nawet w Petersburgu. Izba Pamiątkowa Guzikarstwa przechowuje zabytki związane z tym unikalnym rzemiosłem i w...

Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu

Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu

Skansen w Radomiu, jak przywykło się potocznie nazywać Muzeum Wsi Radomskiej, jest imponującym zbiorem obiektów, a także wytworów kultury ludowej. Podobnego miejsca próżno szukać chyba w całej Polsce. Znajdują się tu chaty, młyny, a także dworek szlachecki czy stara...

Muzeum Regionalne w Iłży

Muzeum Regionalne w Iłży

Już sam budynek Muzeum Regionalnego w Iłży wzbudza ciekawość. To pochodzący z 1754 roku zabytkowy obiekt, będący pierwotnie przytułkiem dla ubogich. Muzeum powstało tutaj w 1972 roku. Początek kolekcji muzealnej dało ok. 500 eksponatów, zebranych przez iłżeckich...

Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze (Oddział Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu)

Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze (Oddział Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu)

Kim był Oskar Kolberg? Dla jednych odpowiedź jest oczywista, dla innych nie. Upamiętnieniu jego postaci poświęcony był w Polsce cały rok 2014. Jest jednak takie miejsce, gdzie pamięć i wiedzę o nim upowszechnia się już od dawna - każdego dnia w sposób ciągły...

Muzeum im. Stanisława Murzynowskiego w Murzynowie

Muzeum im. Stanisława Murzynowskiego w Murzynowie

Znak istnienia albo muzeum na wiślanej skarpie

Muzeum im. Stanisława Murzynowskiego w Murzynowie założył w latach 70. XX wieku profesor Jacek Olędzki (1933–2004) – etnograf, reżyser filmowy i badacz terenowy, nazywany „badaczem osobnym” i...

Izba Regionalna w Gliniance

Izba Regionalna w Gliniance

Z pracy kobiet

Kolekcja zaczęła się od łóżka – drewnianego, o solidnej konstrukcji, z szufladą i siennikiem. A skoro było łóżko, „to może i kołyska, a jak kołyska, to i krosna”, wylicza Alicja Krogul, jedna z członkiń Koła Gospodyń Wiejskich z Glinianki, które w kwietniu...

Muzeum Kowalstwa w Warszawie

Muzeum Kowalstwa w Warszawie

Kuźnia w Warszawie

Niedaleko skrzyżowania alei Wilanowskiej i Doliny Służewieckiej w Warszawie, głównych arterii w południowej części stolicy, w sąsiedztwie kilkunastopiętrowych bloków z wielkiej płyty i nowoczesnego apartamentowca, stoi mała, niepozorna, drewniana...