Miejsca

3 listopada 2015 15:49

Niewielkie zagrody, wielohektarowe skanseny, państwowe muzea, różnorodne kolekcje gromadzone we własnych domach, ośrodki kultury i placówki prowadzone przez organizacje pozarządowe. Wszystkie te miejsca łączy jedna idea – służą ochronie dziedzictwa. Rozsiane po terenie całego województwa, tworzą regionalną mozaikę jego kulturowych odcieni. Odwiedzając je poznajemy świat, który istniał kiedyś, który się zmieniał, przeobrażał, dopasowywał do nowych czasów w swoisty dla niego sposób.

Ten miniony świat odnajdziemy chociażby w skansenach, które dzięki usytuowaniu na rozległym obszarze, zabierają nas w przestrzeń dawnej wsi, z różnorodnymi zagrodami, warsztatami wiejskimi, zabudowaniami dworskimi i sakralnymi, sadami oraz  ogrodami rozsianymi pośród uprawnych pól. Aby poczuć tą sielską atmosferę warto wybrać się chociażby do Muzeum Wsi Radomskiej, czy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, albo do Muzeum Architektury Drewnianej Regionu Siedleckiego w Suchej, który jest inicjatywą prywatną.

Obok dużych skansenów aktywny żywot wiodą obiekty mniej pokaźnych rozmiarów, czyli pojedyncze zagrody. Ciekawym miejscem jest np. Zagroda młynarza w Drewnowie-Ziemakach z zachowanym in situ wiatrakiem, Zagroda Kurpiowska w Kadzidle prezentująca samotnicze siedlisko kurpiowskie, czy Chata Kampinoska będąca częścią niewielkiego Skansenu Budownictwa Puszczańskiego w Granicy.

Na szlaku nie mogło zabraknąć muzeów, kolekcjonujących obiekty z kręgu kultury ludowej, w tym największego z nich Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, a także mniejszych jak Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce czy Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu, ukierunkowanego na gromadzenie kolekcji poświęconych instrumentom, muzyce i muzykantom.

Ciekawe zbiory odnajdziemy również w lokalnych instytucjach kultury, np. w Ośrodku Etnograficznym Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Kurpiów w Lelisie, albo w Izbie Pamiątkowej Guzikarstwa w Sochocinie, poświęconej niepraktykowanemu już zajęciu, jakim był wyrób guzików z muszli.

Na wielkie uznanie zasługują inicjatywy podejmowane przez członków lokalnych społeczności, zrzeszonych w rozmaitych organizacjach. Należy do nich działalność Związku Kurpiów, aktywność Stowarzyszenia "Puszcza Biała - Moja Mała Ojczyzna" prowadzącego Kuźnię Kurpiowską w Pniewie, czy Stowarzyszenia „Towarzystwo Kampinoskie”, opiekującego się wspomnianą już chatą w Granicy.

Najciekawsze jednak wydają się działania jednostkowe, niezinstytucjonalizowane, wyrosłe z głębokiej potrzeby zachowania śladów przeszłości. Wśród nich znajduje się  np. Muzeum Diabła Polskiego „Przedpiekle”, gdzie w otchłaniach piwnic Pan Wiktoryn Grąbczewski zgromadził niezwykłą „diabelską” kolekcję, czy okazałe zbiory Pana Mariana Pietrzaka, marzącego o powstaniu muzeum ziemi sokołowskiej.

Nie sposób wymienić wszystkich tych miejsc i wspaniałych ludzi, którzy się im poświęcili. Niech Mazowiecki Szlak Tradycji będzie zachętą do ich odwiedzenia i zanurzenia się w bogatą kulturę regionu.


Ośrodek Etnograficzny Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Kurpiów w Lelisie

Uchronić od zapomnienia

Objechał Kurpie w promieniu 100 km od Lelisa szukając właściwych, autentycznych eksponatów. Niejednokrotnie, by zdobyć brakujący w kolekcji obiekt, podróżował o wiele dalej. Przy wyszukiwaniu starych pamiątek bardzo pomocni byli uczniowie...

Izba Pamięci Czesławy Konopkówny

Pamięć o niezwykłej „cioci”

Izba Pamięci Czesławy Konopkówny działa dzięki jej bratankowi Tadeuszowi Konopce i jego żonie, Stanisławie. To oni postanowili stworzyć miejsce, które jest swego rodzaju muzeum biograficznym, poświęconym tej...

Centrum Kultury Kurpiowskiej im. ks. Mieczysława Mieszki w Kadzidle

Wartki strumień kultury

Nad tym, aby osiągnąć tak wysoki poziom, a także tak bogatą ofertę obecnego Centrum Kultury Kurpiowskiej w Kadzidle, przez wiele lat pracowało z oddaniem liczne grono wspaniałych ludzi oraz...

Muzeum Kurpiowskie w Wachu

Żywe tradycje w kurpiowskim muzeum

Jeśli ktoś chce się zapoznać z Kurpiami od środka w wydaniu najbardziej lokalnym, powinien bez zastanowienia odwiedzić Muzeum Kurpiowskie w Wachu. To prywatna inicjatywa Laury i Zdzisława Bziukiewiczów, w...

Zagroda Kurpiowska w Kadzidle (Oddział Muzeum Kurpiowskiego w Ostrołęce)

Kurpie w jednej zagrodzie

Naroża chałup łączono na „rybi ogon”, dodawano „śparogi”, „koruny”, kryto  je słomą… Tak dawniej budowano na Kurpiach. Domy nazywane były izbami. Przykład takiego budownictwa zobaczyć można w Zagrodzie Kurpiowskiej w...

Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce

Bogactwo oferty

Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce jest stosunkowo młodą instytucją muzealną, ale jej zbiory są dość pokaźne. Liczą obecnie ponad 14 tys. muzealiów i 7 tys. woluminów. Znajdują się tu zabytki...

Stowarzyszenie „Związek Kurpiów”

Jeśli kochasz Kurpie…

Członkami Związku Kurpiów są nie tylko rodowici mieszkańcy regionu, ale także ci, którzy nie wyrośli w jego tradycji, a uważają Kurpiowszczyznę za swoje miejsce na ziemi. Łączy ich jeden cel - chcą ...

Zagroda młynarza w Drewnowie - Ziemakach (Oddział Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu)

Śmigi szumią, jak dawniej

Całkiem niedawno zabytkowy wiatrak odzyskał swoją sprawność. Wyposażony w nowe skrzydła i dyszel, który umożliwia ustawianie w kierunku wiatru i obracanie śmig, stał się jeszcze bardziej wyjątkowy. Wraz ze stojącą obok...

Skansen w Kuligowie nad Bugiem

Stworzony z rodzinnych pamiątek

Stanowił scenerią do filmów „Pornografia” i „Jasminum” Jana Jakuba Kolskiego. Obiekty z  jego wyposażenia były elementami scenografii w „Zemście” Andrzeja Wajdy. Ten uroczy zakątek tętni życiem - odbywają się tu...

Skansen Budownictwa Puszczańskiego w Granicy

Obowiązkowy punkt wycieczki

Stanowi jeden z ulubionych punktów wycieczek szkolnych, a w weekendy jest miejscem chętnie i licznie odwiedzanym przez turystów. Aby go utworzyć, badaniami objęto … 60 wsi. Mowa o Skansenie Budownictwa Puszczańskiego...