Architektura wiejska

3 listopada 2015 15:44
chata wiejska, Skansen w Kuligowie nad Bugiem

Wiek XVIII oraz początek XIX stulecia charakteryzowały się wzmożonym ruchem budowlanym, stąd na obszarze województwa mazowieckiego spotkamy ogromną różnorodność zabytków, także w obrębie architektury drewnianej. Zachowało się jeszcze kilka tysięcy tego typu obiektów, a wśród nich miejskie i wiejskie domy, zabudowania gospodarcze i użytkowe - spichlerze, stodoły, czy ostatnie wiatraki. Mazowiecki Szlak Tradycji pozwala na nowo odkryć i uwypuklić bogactwo tego krajobrazu, prezentując głównie drewniane zabytki usytuowane na terenach wiejskich oraz małomiasteczkowych.

Najliczniej obecne są tu obiekty sakralne z niemalże wszystkich powiatów. Najczęściej stawiano je wykorzystując konstrukcję wieńcową, ściany szalowano, dla zabezpieczenia przed skutkami pogody, a dach kryto gontem. Obecnie stan tych budynków jest różny. Z biegiem lat przechodziły liczne zmiany: najczęściej tradycyjne poszycie dachu zastępowano blachą, czy dobudowywano dodatkowe pomieszczenia zniekształcające pierwotną formę bryły. Zmianie wciąż ulega otoczenie świątyń, zazwyczaj stanowiące przepiękny starodrzew, który wycina się na poczet krzewów iglastych lub zwykłej trawy. Niejednokrotnie wyrokiem dla starych kościołów jest budowa nowego, okazalszego budynku, do którego przenosi się część wyposażenia. Z drugiej strony istnieje wiele pozytywnych przykładów, świadczących o dbałości i poszanowaniu.

Nieodłącznym elementem budowli sakralnych jest ich wnętrze wraz z wyposażaniem (ambony, ołtarze, chrzcielnice, obrazy, figury, organy) i zdobnictwem w postaci malowideł, polichromii, rzeźbiarskiej snycerki. Ponadto każdy z kościołów ma swoją niepowtarzalną i często niezwykłą historię. Czasem jest ona związana z figurami lub obrazami, będącymi na wyposażeniu świątyni, czasem z losami patrona albo fundatora. Powstaniu wielu budowli towarzyszą niesamowite zdarzenia, zawarte w lokalnych legendach. Ciekawym wątkiem są odkrycia czynione podczas remontów i prac konserwatorskich, pozwalające wzbogacić historię tych obiektów.

Oprócz drewnianych kościołów na ścieżce spotkamy także skanseny, pojedyncze zagrody, czy gospodarstwa, których właściciele uratowali stare budynki tworząc z nich swoją przestrzeń do życia i pracy. Więcej o tych obiektach opowiemy w ścieżce MIEJSCA, która skupia małe centra kultywowania i zachowania tradycyjnej kultury, również architektury.


Kościół pw. św. Wawrzyńca w Gliniance wraz z dzwonnicą

Kościół pw. św. Wawrzyńca w Gliniance wraz z dzwonnicą

Niesamowity klimat

Modrzewiowy kościół w Gliniance to prawdziwa perełka wśród mazowieckich drewnianych świątyń. W pogodny dzień, kiedy promienie słońca przenikają przez szybki okien, w jej biało-złotym wnętrzu panuje niesamowity klimat. Nic więc... Czytaj dalej

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Warszawicach

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Warszawicach

Wybudowany w jeden dzień?

Jak to często bywa z kościelnymi przybytkami, tak i z powstaniem tej drewnianej świątyni wiąże się pewna niesamowita historia. Legenda głosi, że została ona wzniesiona przez miejscowych... Czytaj dalej

Kościół pw. Michała Archanioła w Puszczy Mariańskiej

Kościół pw. Michała Archanioła w Puszczy Mariańskiej

Kolebka zakonu i osmalony krucyfiks

W tym miejscu przed cudownym obrazem król Jan III Sobieski modlił się i nabierał sił duchowych przed wyprawą wiedeńską. Jego spowiednikiem oraz przyjacielem był beatyfikowany w 2007 roku ojciec Stanisław... Czytaj dalej

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny wraz z dzwonnicą w Świętym Miejscu

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny wraz z dzwonnicą w Świętym Miejscu

Cudowny obraz w Świętym Miejscu

Według legendy krążącej po okolicznych miejscowościach, w koronie lipy we wsi Bartny Borek, trzem dziewczynkom - pastuszkom, objawiła się Matka Boska. W pobliżu znajdowała się studnia, której woda po tym... Czytaj dalej

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Węgrze

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Węgrze

Z tego miejsca pochodzi gotycka monstrancja z 1536r, jedna z najstarszych na Mazowszu. Można ją podziwiać w Muzeum Diecezjalnym w Płocku.

Parafia w Węgrze powstała jeszcze przed 1400 rokiem, choć uważa się, że pierwszy kościół pw. św.... Czytaj dalej

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

Niezwykła podróż w przeszłość

Skansen usytuowany jest z dala od miejskiego zgiełku, w malowniczym zakątku Sierpca, nad rzeczką Sierpienicą. Będąc tu, odnosi się wrażenie podróży w przeszłość. W 2012 roku został wybrany przez czytelników „National ... Czytaj dalej

Kościół pw. św. Bartłomieja w Grodźcu wraz z dzwonnicą

Kościół pw. św. Bartłomieja w Grodźcu wraz z dzwonnicą

Pod opieką świętego Bartłomieja

Pierwsza wzmianka o kościele w Grodźcu pochodzi z 1403 roku. Jednak, jak można się domyślić, obecny kościół pw. św. Bartłomieja nie jest aż taki wiekowy. To już trzecia świątynia pobudowana w tym miejscu. W 1854... Czytaj dalej

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Kucicach

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Kucicach

Jedyny taki „oryginał”

To jeden z najmniejszych, a zarazem najoryginalniejszych kościołów na Mazowszu. Zbudowany został na planie ośmioboku i na pierwszy rzut oka, ze względu na swoje rozmiary i rozplanowanie, wygląda jak spora kaplica. Ta... Czytaj dalej

Kościół pw. św. Zygmunta w Żukowie wraz z dzwonnicą

Kościół pw. św. Zygmunta w Żukowie wraz z dzwonnicą

Z pewnością każdy, kto zajrzy do kościoła pw. św. Zygmunta w Żukowie, zwróci uwagę na stojącą tuż przed prezbiterium rokokową, drewniana chrzcielnicę. Pochodzi ona z drugiej połowy XVIII wieku, w 2008 r. poddana została pracom konserwatorskim. Pokrywa przypomina... Czytaj dalej

Kościół pw. św. Anny w Lubielu Nowym

Kościół pw. św. Anny w Lubielu Nowym

Kościół w Nowym Lubielu powstał w niezwykły sposób. Budowany został w czasie zaboru rosyjskiego. Ze względu na zakaz wznoszenia świątyń katolickich w tym czasie, posłużono się fortelem. Mianowicie: obudowywano stary kościół, a gdy konstrukcja była gotowa, wyniesiono... Czytaj dalej