Sójka gliniecka

10 stycznia 2018 12:47
/img/iconp_mst.png

Dane kontaktowe:
Tel: Koło Gospodyń Wiejskich w Gliniance 882 414 360, 603 558 973

Dane adresowe:
Izba Regionalna w Gliniance, ul. Napoleońska 36, 05-408 Glinianka
N 21.42449 E 52.13983

Sójka gliniecka to lokalna odmiana sójki mazowieckiej. Potrawa, będąca wyjątkowo smacznym rodzajem wytrawnego pieroga, najprawdopodobniej swoją nazwę wzięła od kształtu wypieku, przypominającego znany gatunek ptaka, oraz wsi Glinianki. W centrum miejscowości stoi zabytkowy drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca, a 100 m dalej pochodząca z XIX w. siedziba Koła Gospodyń Wiejskich, które dba, by smak glinieckiego przysmaku przekazać kolejnym pokoleniom.

Każda gospodyni przygotowuje sójkę nieco inaczej, kierując się swoim smakiem i tym, co podpatrzyła u mamy. Podstawą dania jest zawijany w drożdżowe ciasto farsz, którego bazą są olej lniany, kiszona kapusta i kasza. Dawniej sójki przygotowywano przy okazji pieczenia chleba, korzystając z uprzednio rozgrzanego pieca. Sam skład potrawy też był prostszy. Ciasto wykonywano tylko z wody, soli i mąki. Mimo że było dość twarde, nadal smakowało: „Ciasto było pieczone w domowym piecu opalanym drewnem, miało to wpływ nie tylko na smak, ale i na zapach” – wspomina pani Marianna Grzęda, członkini koła. Dziś gospodynie pieką sójki z drożdżowego ciasta z dodatkiem wiejskich jaj (jak mówią, takie są najlepsze), a do oleju lnianego, kapusty i kaszy – podstawy nadzienia – dodają cebulę, grzyby, rodzynki czy suszone śliwki.

Przed laty sójki przygotowywano głównie w dni postne, a poszczono nie tylko w piątki – także w środy i nawet soboty. Dziś podaje się je z czerwonym barszczem i szczególnie chętnie na wigilijną kolację.

Od lat jesienią w Gliniance organizowane jest Święto Sójki Glinieckiej. Liczne występy artystyczne towarzyszą głównemu wydarzeniu – konkursowi na najsmaczniejszą sójkę. Każdy z uczestników ma charakterystyczny styl nie tylko lepienia, ale i doprawiania dania. Aby konkursowe zmagania były bezstronne, co roku skład komisji jest dobierany ze szczególną dbałością, tak aby jurorzy nie mogli zorientować się, kto ulepił dany pieróg. Poziom umiejętności uczestników konkursu jest wyjątkowo wysoki, a w rywalizacji biorą udział nie tylko kobiety. Zięć pani Renaty Kalińskiej – najmłodszej członkini KGW w Gliniance – z powodzeniem piecze sójki, wykorzystując wiedzę, którą przekazała mu mama.

W domu rodzinnym pani Renaty nie pieczono sójek, nauczyła się je robić już jako dorosła osoba, podpatrując starsze członkinie KGW w Gliniance. Gospodynie z koła nie tylko dbają o to, aby sójka gliniecka była nadal wypiekana w domach przez kolejne pokolenia, lecz także starają się popularyzować wypiek, szykując go zarówno na liczne imprezy publiczne, takie jak choćby Święto Kobiet Wiejskich, jak i na prywatne zamówienia.

Przykładowy przepis (każda gospodyni ma własną recepturę):

Sójki powstają jak klasyczne pierogi. Na kawałek rozwałkowanego ciasta nakłada się farsz, zlepia rant, a następnie pierogi układa się na blasze. Tak przygotowane sójki smaruje się  jajkiem, wkłada do piekarnika (już rozgrzanego) i piecze aż do zrumienienia (ok. 0,5 godziny). Gotowe sójki glinieckie można podawać jako dodatek do czerwonego barszczu.

Ciasto:

– 1 kg mąki

– 5 jajek

– 0,5 paczki drożdży

– 0,5 kostki masła

– mleko

– olej

– sól

Z podanych składników szybko zagniatamy ciasto, które powinno być gęste i zwarte. Następnie odstawiamy je w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Kiedy wyrośnie, wyjmujemy je z miski i ponownie zagniatamy. Kawałki ciasta potrzebne do zlepienia jednego pieroga można po rozwałkowaniu wykrawać kubkiem lub zwinąć ciasto w wałek i pokroić na części. Z każdej cząstki formujemy w dłoniach kulę, następnie wałkujemy na kształt koła i dzielimy nożem na cztery równe ćwiartki. Jedna ćwiartka powinna wystarczyć na zlepienie jednej sójki.

Farsz:

– olej lniany

– kapusta kiszona

– prażona kasza jaglana

– pieprz ziarnisty

– rodzynki

– śliwki suszone

– grzyby

Kaszę, grzyby, śliwki i kapustę kiszoną (choć tę nieobowiązkowo) przed wymieszaniem farszu parzy się wrzątkiem. Podstawą farszu są kapusta kiszona i kasza jaglana doprawione do smaku pieprzem i olejem lnianym. Pozostałe dodatki według uznania.

Dodatkowe informacje:

Glinieckie Koło Gospodyń Wiejskich o liczącej kilkadziesiąt lat tradycji prowadzi szeroką działalność społeczną i kulturalną. Opiekuje się wartą odwiedzenia izbą regionalną, w której zgromadzono świadectwa kultury ludowej regionu. Jego członkinie nie tylko świetnie gotują, lecz także doskonale śpiewają i wykonują tradycyjne papierowe ozdoby.

Do Glinianki można dojechać z Warszawy miejską komunikacją autobusową.