Kapusta kartoflana

16 lutego 2017 12:18
Gotowa kapusta kartoflana podana w misce.

Dane kontaktowe:
Tel: Jadwiga Maciejewska 788 326 872
Strona www: www.przylek.pl/art,718, kgw-laguszowianki.html
Adres e-mail: laguszowianki@wp.pl

Dane adresowe:
Łaguszów 29, 26-904 Przyłęk
N 21.78733 E 51.36885

Kapusta bez kapusty

Przypuszczalnie ilość dań z ziemniaków w Polsce oraz na dawnych kresach wschodnich przewyższa liczebnie potrawy z obszaru pochodzenia tej bulwy – Ameryki Południowej. Dowodzi to pomysłowości ludzi, którzy niegdyś z powodu biedy i niewielkiego zróżnicowania diety starali się wykorzystać tę dostępną i tanią roślinę. A i współcześnie potrawy z ziemniaków są ciągle chętnie przyrządzane.

Czym wytłumaczyć to określenie „kapusty bez kapusty”? Łaguszowianki mówią, że to prawdopodobnie przez skojarzenie z częstym łączeniem fasoli i kapusty kiszonej lub słodkiej. Czasami też na fasolę mówi się groch. Znane są także przepisy na kapustę kartoflaną z grochem. A przysłowiowe pomieszanie grochu z kapustą w pełni się tu sprawdza! Ale tak przyrządzona kapusta kartoflana, mimo prostoty składników, jest rzeczywiście smaczna i pożywna. Można jeść ją na ciepło i na zimno do chleba, na kanapki. Przepisy na kapustę kartoflaną można znaleźć na kilku blogach kulinarnych, co świadczy o jej współczesnym potencjale. Opisywana jest jako tradycyjna chłopska potrawa, przypominająca „smak wizyt u babci na wsi”. Potrawa trafiła nawet na listę Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale jako „gęsta zupa z Kolbuszowej”, reprezentująca województwo podkarpackie. W wersji podkarpackiej przed wojną kapustę ziemniaczaną nastawiano po pieczeniu chleba, wkładano rozdrobnione w wodzie ziemniaki do ciepłego jeszcze pieca chlebowego, aby nastąpił krótkotrwały w tym wypadku proces kiszenia. Dalej postępowano podobnie jak w Łaguszowie, ale docelowa konsystencja potrawy była rzadsza.

Kiedyś, jeszcze po wojnie, wspomina Pani Jadwiga z zespołu „Łaguszowianki”, w niedzielę gotowano na przemian albo kapustę z fasolą, albo kapustę z ziemniaków. Inne członkinie zespołu przyznają, że nadal przygotowują w domu tę prostą, zdrową i tanią potrawę. Wspólnie, jako Łaguszowianki, przyrządzają kapustę kartoflaną na różne okazje, najczęściej na imprezy regionalne, np. otwarcie biblioteki w Przyłęku czy spotkania spod znaku „tradycyjne stoły”.

Łaguszowianki chętnie angażują się również jako zespół śpiewaczo-obrzędowy, występują w przeglądach i konkursach i jako „grupa kucharska”. W roku 2016 podczas Światowych Dni Młodzieży smażyły pączki, gotowały żurek i gniotły kopytka. Sztukę kulinarną traktują na równi ze sztuką aktorską, taneczną czy śpiewaczą, nie wartościując, która jest lepsza, a która gorsza. Uważają, że wszystko można zrobić perfekcyjnie i z równym zaangażowaniem. Kulinarna pasja Łaguszowianek była kilkukrotnie nagradzana, między innymi w 2014 roku II miejscem na Festiwalu Produktów Regionalnych w Zwoleniu.

A dlaczego Łaguszowianki biesiadują? Najlepiej oddaje to wiersz jednej z członkiń, Ewy Czarnoty, która jest czołową poetką zespołu. Ewa Czarnota tworzy wiersze o tym, co najbliższe w życiu małej społeczności. W roku 2010 na dożynkach gminnych w Przyłęku, otrzymała nagrodę za swoją poezję, ale jej wiersze ciągle czekają na publikację.

Znów biesiada (autorka: Ewa Czarnota)

Jak co roku znów biesiada,

Więc pośpiewać dziś wypada,

Stare pieśni, pastorałki, 

Niech zagrają skocznie grajki, 

I kwilą nam skrzypeczki, 

I zabębnią bębeneczki, 

Starą gadkę babcia powie, 

I zawarte w niej przysłowie, 

Z nich czerpiemy wszak morały, 

Bo człek nie jest doskonały.

Swej tradycji zadość dajmy, 

Swe zwyczaje zachowajmy.

A gdy je dzieciom przekażemy, 

To spokojnie spać będziemy, 

Tę kulturę narodową

Bo będziemy zawsze sobą.

 

Składniki na dużą porcję:

– 5 kg kartofli (proporcja ziemniaków do fasoli wynosi 5:1)

– 1 kg fasoli

– 0,5 kg boczku

– 0,5 kg słoniny

– 1 cebula

– sól, pieprz, ewentualnie pieprz ziołowy

Obrać ziemniaki. Posiekać „esem”, czyli dawnym kowalskim siekaczem (służył i do rozdrabniania ziemniaków na kapustę, i do buraków, i do paszy dla trzody), tak by powstała kostka. Wypłukać krochmal z ziemniaków około 5-6 razy. Następnie odstawić na całą noc (jeszcze lepiej na całą dobę) na piecu w cieple, albo przy braku pieca po prostu w ciepłym miejscu, by ziemniaki z wodą się zakwasiły. Następnego dnia gotować przez ok. 1,5 godziny w tej samej wodzie, ale tak, by się nie rozpadły, a pozostały w stałej postaci – zakwaszone ziemniaki potrzebują dłuższego gotowania, a im bardziej zakwaszone, tym dłużej się gotują. Dawniej dodawano do nich jeszcze serwatkę uzyskaną po odcedzeniu sera. Osobno moczyć przez noc fasolę, a następnego dnia ją również ugotować. Po ugotowaniu i odlaniu ziemniaków połączyć je z fasolą i doprawić na koniec solą i pieprzem.

W międzyczasie podsmażyć pokrojony w kostkę boczek i słoninę z cebulą (dawniej podsmażano tylko słoninę z cebulą), dodać do ziemniaków z fasolą i połączyć wszystkie składniki kuchennym tłuczkiem (najlepszy jest taki o kształcie falistym).

Dodatkowe informacje:

Skład zespołu Łaguszowianki: Jadwiga Maciejewska – przewodnicząca, Ewa Czarnota, Irena Goździkowska, Maria Goździkowska, Janina Maciejewska, Maria Szczepanowska, Halina Szewczyk, Krystyna Szewczyk, Zenon Korczak – akordeon, Leszek Maciejewski – bębenek